Pałac Izraela Poznańskiego

Izrael Poznański był jednym z najpotężniejszych łódzkich przedsiębiorców. Przez wielu nazywany jednym z trzech „królów bawełny” (pozostali dwaj, to Ludwik Geyer i Karol Scheibler). Pochodził z zamożnej żydowskiej rodziny. Urodził się w 1833 roku w Aleksandrowie Łódzkim, a gdy miał rok, jego rodzina przeniosła się do Łodzi, gdzie Izrael mieszkał aż do swojej śmierci, czyli do 29 kwietnia 1900 roku.

Jego zakłady dość szybko powiększały się. W latach 1852 – 1897 (czyli w okresie działalności Poznańskiego) powstało wiele oddziałów, między innymi bardzo wydajna tkalnia mechaniczna, przędzalnia, farbiarnia, odlewnia żeliwa, czy ogromne magazyny bawełny. Izrael Poznański otworzył również szpital. Niestety jego zakłady słynęły z bardzo niskich pensji i brutalnego traktowania robotników.

Mimo złych warunków pracy, wiele ludzi nie miało innego wyjścia i musiało pozostać w fabrykach Poznańskiego. Przedsiębiorca zarabiał wiele i stał się jednym z bardziej zamożnych łodzian. Zakupił w 1877 roku budynek, który został kilka lat później przebudowany w stylu neobarokowym i neorenesansowym. Prace trwały wiele lat. Wygląd pałacu zaprojektował pochodzący z Radomia architekt Hilary Majewski, który jednak zmarł, zanim przebudowa została ukończona.

Wyniki jednak prawdopodobnie przeszłyby najśmielsze oczekiwania architekta – pałac prezentował się (i nadal prezentuje) naprawdę wspaniale. Znajdująca się na rogu ulic Ogrodowej i Zachodniej (wówczas Stodolnianej) rezydencja jest jedną z wizytówek miasta Łodzi. Wraz z fabrykami i mieszkaniami dla robotników tworzy jedną, jakże charakterystyczną dla Łodzi, całość.

Wewnątrz pałacu, w piwnicach, mieściła się kuchnia, w której kucharze przygotowywali posiłki dla mieszkańców i ich gości, oraz pomieszczenia gospodarcze. Parter zajmowały magazyny, w których przechowywano wyprodukowane w fabrykach produkty. Na piętrze znajdowały się apartamenty (a może komnaty?) mieszkalne, sypialnie, garderoby oraz pokoje, w których można było zagrać w bilard, czy po prostu odpocząć. Nie mogło również zabraknąć zamkniętego ogrodu zimowego. Poddasze zaadaptowane było na pomieszczenia dla służby.

Pałac Poznańskiego w Łodzi był wielokrotnie przebudowywany. W 1934 roku rozpoczęto zmianę wyglądu budynku. Pozbyto się ogrodu zimowego i dobudowano piętro. Rezydencja pełniła wówczas funkcję Urzędu Wojewódzkiego. Podczas II Wojny Światowej, hitlerowcy zlikwidowali fontannę w ogrodzie oraz diametralnie przebudowali salę balową. Mieścił się tam wtedy jeden z niemieckich urzędów. Po wojnie budynek znów przejął Urząd Wojewódzki, na którego zlecenie w latach 50. i 60. dobudowano skrzydło północne, znacznie zmniejszając teren ogrodu. Natomiast w roku 1975 budynek został częściowo przejęty na rzecz nowo utworzonego Muzeum Miasta Łodzi, które mieści się tam do dziś. Pałac Izraela Poznańskiego to główna siedziba muzeum, które posiada jednak trzy inne oddziały w różnych częściach miasta. Jednak o tym następnym razem.

©fot. Marcin Jurkiewicz|tekst: Kuba Adamus